محمد حسن خان اعتماد السلطنه

105

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )

بابه اقتدى عدى فى الكرم * و من يشابه ابه فما ظلم و در اين كار باقى بود و چند نفرى هم منتظر اين بودند كه صدارت را به ايشان بدهند . چون خاقان مغفور رخت به جنان كشيدند ، امين الدوله ترسيد ديگر به كارهاى دولتى مداخله نمىكرد ، به جهت آنكه او بعد از وفات نايب السلطنه ولايت عهد را از براى ظل السلطان امضا مىكرد و به سلطنت محمد شاه غازى راضى نبود ، چون كار را چنين ديد انديشيد و به خانهء حاجى سيد محمد باقر مجتهد رشتى بست نشست . هرچه او را به جهت وزارت عظمى طلب كردند و دعوت نمودند ، ابدا تمكين نكرده و خود را آسوده ساخت . شرح حال عبد اللّه خان امين الدوله و اللهيار خان آصف الدوله و ميرزا عبد - الوهاب معتمد الدوله خيلى طولانى است و كتاب جداگانه مىخواهد . چون صدارت آنها بطور رسمى اعلان نشده بود و در كارشان فتور و تزلزلى پيدا شد ، لهذا آنها را در جزو اين صدور مستقله ننگاشتيم و در ذيل حالات حاجى محمد حسينخان صدر اشاره به اسم و رسم آنها نموديم و كنون به تعداد اسامى اولاد مرحوم حاجى محمد حسينخان صدر مىپردازيم . ذكر اولاد حاجى محمد حسينخان صدر است . آن مرحوم هشت اولاد ذكور و چهار دختر داشته است . اسامى ذكور از اين قرار است : - مرحوم عبد اللّه خان امين الدوله ، كه در جلالت و قدر بىنظير بوده و هميشه مصدر خدمات دولتى بوده و در سنهء هزار و دويست و شصت و هشت ه . ق . « 1 » درگذشت مادهء تاريخ آن مرحوم اين است . تم با قصر العز تاريخه * جنة عدن ازلفت بالامين - مرحوم ميرزا عبد الحسينخان ، اديب و طبيب و فاضل بوده و حكمت الهى داشته است صاحب انشاء و انشاد بوده كمالات صورى و معنوى را با هم داشته است .

--> ( 1 ) - « . . . چون كار سلطنت بر محمد شاه قرار گرفت ، يك چند در خانهء يكى از علما متحصن بود ، عاقبت در اوايل صدارت حاجى ميرزا آقاسى از طريق بختيارى به عتبات رفت و در آنجا بود ، تا وفات يافت . » دايرة المعارف فارسى ص 254